Murakkab formulasiz hisob: faqat qo'shish va ayirish

Hisob deganda ko'pchilik Excel formulalari, murakkab dasturlar va «VLOOKUP»ni tasavvur qiladi, boshlashdan oldin esa qo'rqib qoladi. Aslida kichik do'kon, bozor rastasi yoki Telegram sotuvchisining hisobi bitta qoidaga tayanadi: qoldiq = boshlang'ich + kirim − chiqim. Buning uchun maktabda o'rgangan qo'shish va ayirish yetarli. Murakkablik keyin ham kerak bo'lmasligi mumkin.

Qoida nimani anglatadi

Har bir so'z bitta oddiy narsani bildiradi:

• boshlang'ich: hisob boshlangan kuni haqiqatda sanab chiqilgan miqdor;
• kirim: kelgan tovar, ya'ni sotib olingan yoki mijozdan qaytgan;
• chiqim: ketgan tovar, ya'ni sotilgan, sovg'a qilingan yoki singan;
• qoldiq: hozir javonda turishi kerak bo'lgan miqdor.

Do'konda sodir bo'ladigan har bir hodisa shu ikki ustundan biriga tushadi. «Tovar keldi» — kirim, «sotdim» — chiqim. Qoidaning yaxshi tomoni: uni tekshirish oson. Hisoblangan qoldiq javondagi haqiqiy sondan farq qilsa, demak, biror yozuv tushib qolgan yoki noto'g'ri yozilgan.

Uch ustunli daftar

Har bir tovar uchun daftardan alohida varaq ajrating. Ustunlar: sana, izoh, kirim, chiqim, qoldiq. Har yozuvdan keyin qoldiqni yangilang: yangi qoldiq = oldingi qoldiq + kirim − chiqim.

Misol: kanselyariya do'konida 48 varaqli maktab daftarlari hisobi.

• 1-oktabr, sanoq: boshlang'ich 200 dona;
• 3-oktabr, kirim 100 dona: qoldiq 300;
• 3-oktabr, sotildi 35: qoldiq 265;
• 4-oktabr, sotildi 42: qoldiq 223;
• 5-oktabr, mijoz 2 donani qaytardi (kirim): qoldiq 225;
• 6-oktabr, 3 dona yaroqsiz bo'lib chiqdi (chiqim): qoldiq 222;
• 7-oktabr, sotildi 28: qoldiq 194.

Daftarga ko'ra, hafta oxirida javonda 194 dona bo'lishi kerak. Sotuv ko'p bo'lsa, har donani alohida qatorga yozish shart emas: kun davomida varaq chetiga chiziqcha qo'yib boring, kechqurun jamini bitta qatorga o'tkazing.

Haftalik tekshiruv: daftar va javon

Haftada bir marta javonni qo'lda sanang va daftardagi bilan solishtiring. Aytaylik, javonda 191 dona chiqdi. Farq: 3 dona kam. Eski yozuvlarni o'chirmang: daftarga yangi qator qo'shing: «tuzatish, −3, sababi aniq emas», qoldiq 191. Shunday qilib, hisob yana haqiqatga mos bo'ladi, farq esa izsiz yo'qolmaydi. Agar bir tovarda «tuzatish» qatorlari takror-takror chiqsa, shu yerga e'tibor bering: yozilmagan sotuv, noto'g'ri qaytim yoki yo'qotish bo'lishi mumkin.

Besh qoida

1. Kirim bilan chiqimni bir qatorda aralashtirmang. Kun davomidagi sotuvlarni bitta jamiga birlashtirsangiz bo'ladi, lekin kirim har doim alohida qatorda yozilsin.
2. Har yozuvga sana qo'ying: keyin tekshirish oson bo'ladi.
3. Birlik bitta bo'lsin. «Bir quti = 20 dona» bo'lsa, daftarga donada yozing: kirim 5 quti — 100 dona.
4. O'chirmang va ustidan yozmang. Xato bo'lsa, tuzatish qatori qo'shing.
5. Hamma narsa ikki ustunga tushadi. Qaytgan tovar — kirim (izohda «qaytdi»), singan tovar — chiqim (izohda «singan»).

Murakkab jadvallar keyin ham o'rganiladi, hozir muhimi — odat: sotuvdan keyin darrov yozish.

Excelga qachon o'tish kerak

Tovar turi 30–40 tadan oshsa, daftarni ikki kishi yuritsa yoki haftalik hisobot kerak bo'lsa, shu yozuvlarni elektron jadvalga ko'chirasiz. Ustunlar xuddi shunday qoladi, faqat qoldiqni jadvalning o'zi hisoblaydi. Demak, qog'ozdagi odat Excelda ham ishlaydi, boshqatdan o'rganish shart emas.

Odatiy xatolar

• boshlang'ich sanoqsiz boshlash: «taxminan 200 ta bo'lsa kerak» deb yozilgan raqam butun hisobni buzadi;
• kirimni yozib, chiqimni unutish, ayniqsa sovg'a va singan tovarni;
• qoldiqni oxirgi yozuvdan keyin yangilamay qoldirish;
• bir tovar uchun ikki xil birlik ishlatish;
• kunning oxirida xotiradan yozish.

Xulosa

Qo'shish va ayirish, uch ustun va haftada bir marta javon bilan solishtirish — kichik biznesning ko'p ehtiyojini yopadi. Hisob faqat boshlang'ich sanoq ishonchli bo'lgandagina to'g'ri ishlaydi. Boshlang'ich raqamni aniq qilish uchun Sanab jamoasi tovarni sanab, natijani tushunarli hisobotda topshirishi mumkin: shu raqamdan daftaringizni yangidan boshlaysiz.