
Hafta boshida 10 daqiqa: «sanash soati»
Har dushanba o'n daqiqa ajratib, eng ko'p sotiladigan tovarlarni sanasangiz, hafta davomida kamomad ko'rinib turadi.
Dushanba ertalab do'konni ochasiz va aniq bilmaysiz: javonda nima qolgan? Dam olish kunlari savdo ko'p bo'ldi, yetkazib beruvchi esa bugun-erta qo'ng'iroq qilib, nima kerakligini so'raydi. Odam o'ylaydi: «To'liq sanash uchun bir kun kerak». Bunday kun hech qachon topilmaydi, shuning uchun sanoq doim keyinga qoladi. Yechim teskari: har dushanba o'n daqiqa, faqat eng muhim tovarlar uchun. Bu «sanash soati» shunchalik qisqaki, uni o'tkazib yuborish uyat bo'ladi.
Nega dushanba va nega aynan o'n daqiqa
Dam olish kunlarida savdo eng baland, dushanba esa odatda tinch. Eng muhimi, sanoqni yetkazib beruvchiga buyurtma berishdan oldin qilasiz: qancha qolganini bilib so'rasangiz, ortiqcha ham, yetishmaydigan ham tovar olmaysiz. O'n daqiqa esa shu qadar qisqaki, «bugun vaqt yo'q» degan bahona ishlamaydi.
Hamma tovarni sanamaysiz. Ro'yxat 10–12 pozitsiyadan iborat: eng ko'p sotiladiganlar, eng qimmatlari va mijozlar tez-tez «bormi?» deb so'raydiganlar. Odatda do'kon aylanmasining katta qismi aynan shu bir necha tovarga to'g'ri keladi, shuning uchun ulardagi xato eng qimmatga tushadi. Bir hafta guruch sanog'ida bitta qop kam chiqsa, bu tasodif bo'lishi mumkin. Lekin to'rt hafta ketma-ket kam chiqsa, bu endi tasodif emas va aynan shuni o'n daqiqalik sanoq ko'rsatib beradi.
Daqiqama-daqiqa reja
Varaqda to'rt ustun bo'lsin: tovar, kutilgan qoldiq, sanalgan, farq.
- Birinchi daqiqa: varaq, qalam va telefon taymeri tayyor. Taymerni o'n daqiqaga qo'ying.
- 2–7-daqiqalar: javondan javonga yuring, ro'yxatdagi tovarni sanab, «sanalgan» ustuniga yozing. O'n ikkita tovarga yarim daqiqadan to'g'ri keladi.
- 8–9-daqiqalar: farqni hisoblang. Ikki donadan ko'p yoki 5 foizdan ortiq farqni qizil qalam bilan aylantiring.
- O'ninchi daqiqa: buyurtma ro'yxatini yozing va bitta qaror qabul qiling: qaysi farqning sababi shu hafta ichida aniqlanadi.
Kutilgan qoldiqni qanday topasiz
Formula oddiy: o'tgan dushanbadagi sanoq + hafta ichida kelgan tovar − daftarga yozilgan sotuv. Misol: makaron, 500 gramm paketlarda. O'tgan dushanba 84 paket sanalgan, hafta ichida 120 paket kelgan, daftarda 131 paket sotilgani yozilgan. Kutilgan qoldiq: 84 + 120 − 131 = 73. Bugun javonda 69 paket sanaldi, farq −4.
Shu to'rt paketni topish uchun uchta savol yetadi: boshqa javonga qo'yilib qolmaganmi, sotuv yozilmay qolmaganmi, ochilib namuna yoki sovg'a bo'lib ketmaganmi. Ko'pincha javob o'sha kunning o'zida topiladi, chunki voqea hali esingizda.
Sotuvni daftarga emas, kassa dasturiga yoki 1C ga yozsangiz, haftalik sotuv sonini hisobotdan oling. Hech qaerda yozilmasa, «kutilgan» ustunini hozircha bo'sh qoldiring va faqat o'tgan haftadagi sanoq bilan solishtiring: hatto shu ham dastlabki ko'rsatkich beradi.
Aylanma o'rinlar
O'nta doimiy tovardan tashqari varaqqa uch-besh «aylanma» pozitsiya qo'shing: ro'yxatning qolgan qismidan navbat bilan oling. Qolgan tovar 120 ta bo'lsa va haftasiga beshtadan sanasangiz, 24 haftada, ya'ni yarim yilda butun assortiment tekshirilgan bo'ladi. Asosiy ro'yxatda sanoq sanasini belgilab boring, shunda qaysi tovar necha haftadan beri sanalmaganini ko'rasiz.
Odat qanday saqlanadi
- Kun va vaqt doim bir xil bo'lsin: masalan, dushanba soat 9:30, do'kon ochilishidan oldin.
- Varaqlarni oldindan chop eting yoki daftardan to'rt nusxa tayyorlab qo'ying.
- Har dushanba varaqni «Sanash soati» papkasiga yig'ing. To'rt haftadan keyin qaysi tovarlarda farq takrorlanayotganini ko'rasiz: muammo aynan shularda.
- Farq chiqsa, daftardagi sonni jimgina to'g'rilab qo'ymang. Avval sabab, keyin tuzatish.
Birinchi haftada o'n daqiqaga sig'maslik mumkin, bu normal: ikkinchi-uchinchi haftada tovarlar joyini yodlab olasiz va ish tezlashadi.
Odatiy xatolar: sanoqni xaridor kutib turganda qilish, ro'yxatni har hafta o'zgartirish va sanoqni buyurtmadan keyinga qoldirish.
Xulosa
Haftada o'n daqiqa yiliga taxminan to'qqiz soat bo'ladi: 52 × 10 = 520 daqiqa. Shu vaqt evaziga eng muhim tovarlaringizning haqiqiy holatini har hafta bilib turasiz. Do'kon katta bo'lsa yoki bu odatni yo'lga qo'yishga vaqt yetmasa, Sanab jamoasi bir marta to'liq sanab, to'g'ri boshlang'ich raqamlarni va haftalik ro'yxat uchun asosni tayyorlab beradi.