Optom bozordan tovar olib kelganda: sumkadan javongacha

Ertalab optom bozorga bordingiz va bir necha sumka, quti tovar yig'ib qaytdingiz. Chek bo'lmasa ham mayli, sotuvchi qog'ozga qo'lda nimadir yozib berdi. Uyga kelib charchagansiz, «ertaga sanab, javonga qo'yaman» deysiz. Sumkalar bir kun, ikki kun, bir hafta yotadi, ular orasidan mijoz so'ragan narsa topilmaydi, hisob daftarida esa bu tovar umuman yo'q. Aynan shu paytda tovar «ko'rinmas» bo'lib qoladi. Mana, bunday yo'qotishlarning oldini oladigan oddiy tartib.

Bozorning o'zida: sonni va narxni ko'rib oling

Eng arzon tuzatish joyi sotuvchining oldidir. Uyga olib ketgandan keyin «o'n quti emas, to'qqiz quti ekan» deb qaytib borish ancha qiyin. Bozorga ketishdan oldin ro'yxat tuzing: nima tugagan va nechtadan kerak. Ro'yxatsiz borsangiz, sotuvchi taklif qilgan narsani olib kelasiz, tugab qolgan tovar esa yana tugab qoladi.

• sotuvchi bergan qog'ozni o'qing: nomi, soni, narxi, jami summa to'g'rimi;
• qutilarni va qoplarni ko'zga ko'ringan darajada sanang, qadoq ochilgan yoki yirtilgan bo'lsa, shu yerda ko'rsating;
• chek yo'q bo'lsa, o'zingiz daftarga yozib sotuvchiga ko'rsating va qog'ozning suratini telefonga oling;
• narxni o'tgan safarning narxi bilan solishtiring, o'zgargan bo'lsa, daftarga belgilab qo'ying.

Aytaylik, siz 10 quti ip oldingiz, har qutida 20 g'altak, narxi qutiga 80 000 so'm, jami 800 000 so'm. Sotuvchi qog'ozga to'qqiz quti deb yozgan bo'lsa, farq darhol bozorda hal bo'ladi.

Uyga yetgach: shu kunning o'zida

Qoida oddiy: tovar kelgan kuni sanaladi, ertaga emas. O'n daqiqa yetadi. Qadamlari:

1. Sumkalarni bir joyga qo'ying va hamma narsani yoyib chiqing.
2. Qog'oz bilan solishtirib sanang: nomi, soni, o'lchami, rangi. Ikki kishi bo'lsangiz, biri o'qisin, ikkinchisi sanasin.
3. Daftarga «kirim» yozing: sana, tovar nomi, soni, olish narxi.
4. Tovarni javonga qo'ying va yorliq yopishtiring.

Kelgan kuni ro'yxatga olingan tovar ertasi kuni sotilsa, daftarda ham, javonda ham tartib saqlanadi. Ro'yxatga olinmagan tovar esa sotilganda «qoldiq» manfiy chiqadi va hisobni buzadi.

Tovar kechqurun, kuchingiz qolmaganda kelgan bo'lsa ham, hech bo'lmaganda sumkalarni bir joyga qo'ying va ustiga yozuv qoldiring: «Sanalmagan, ertaga ertalab birinchi ish». Bu kichik yozuv sumkalarni unutishdan saqlaydi. Ertalab esa o'n daqiqani ajratib, yuqoridagi to'rt qadamni bajaring, hali do'kon ochilmasdan oldin.

Olish narxini yozib qo'ying

Bozorda narx tez o'zgaradi: bugun bir, keyingi hafta boshqa. Agar daftarda faqat sotuv narxi bo'lsa, foydani hech qachon aniq bilolmaysiz. Har kirim qatoriga olish narxini ham qo'ying. Yo'l uchun ketgan pulni (taksi, yuk tashish) alohida yozing va tovar soniga bo'lib, har donaga qo'shing. Masalan, 10 qutiga yo'l uchun 50 000 so'm ketgan bo'lsa, har qutiga 5 000 so'm to'g'ri keladi. Yig'indini ham tekshirib ko'ring: har qatorning «soni × narxi» natijalari qog'ozdagi jami summaga tengmi? Telefondagi hisoblagich bilan bu bir daqiqalik ish, xato bo'lsa esa uyda emas, ertasi kuni bozorda hal bo'ladi.

Nuqson chiqsa: qaytarish muddati

Optom sotuvchi bilan oldindan kelishib oling: nuqsonli yoki noto'g'ri tovar chiqsa, uni qaytarish yoki almashtirish mumkinmi va necha kun ichida? Shartni qog'ozga yoki daftarga yozib qo'ying. Keyin shu muddat ichida hamma qutini ochib chiqing. Bir oy yotgan quti ichidan siniq tovar chiqsa, bozorda hech kim uni qaytarib olmaydi, sotuvchi ham «o'sha paytda sog' edi» deydi. Nuqsonli tovarni alohida qutiga solib, ustiga sana va sabab yozib qo'ying.

Odatiy xatolar

• bozorning o'zida sonni tekshirmaslik;
• sumkalarni bir necha kun yopiq saqlash;
• kirimni yozmay, tovarni to'g'ridan-to'g'ri javonga qo'yish;
• olish narxini yozmaslik, sotuv narxini esa taxminan belgilash;
• nuqsonli tovarni sotuvga qo'yilgan tovar bilan aralashtirish.

Xulosa

Optom bozordan olib kelingan tovar javonga chiqquncha uch joyda yo'qolishi mumkin: bozorda, yo'lda va uyda. Bozorning o'zida tekshirish, kelgan kuni sanash, olish narxi bilan kirim yozish va nuqson muddatini kelishib olish bu xavflarning ko'pini yopadi. Katta partiya olgan kuni sanashga ulgurmasangiz, Sanab jamoasi tovarni sanab, kirim ro'yxatini sizga tayyor holda topshirishi mumkin.