
Singan va shikastlangan tovar: yo'qotish hisobi
Singan stakan ham yo'qotish: uni yozib qo'ymasangiz, qoldiq xato bo'lib qoladi.
Sotuv zalida bir piyola qo'ldan sirg'alib tushdi va chil-chil bo'ldi. Bo'laklarni supurib tashladingiz va ishga qaytdingiz. Oy oxirida sanoqda uchta piyola yetishmaydi, daftarga qarasangiz, hammasi joyida. «Kamomad!» deb o'ylaysiz, aslida bu yozilmagan yo'qotish. Singan tovar ham chiqim, faqat pul keltirmaydigan chiqim. Uni yozib borsangiz, ikki narsa yutasiz: qoldiq to'g'ri bo'ladi va qayerda ko'p sinayotganini ko'rasiz.
Nega singan tovar hisobda ko'rinishi kerak
Birinchidan, yozilmasa, u kamomadga qo'shiladi va haqiqiy sababni yashiradi. Ikkinchidan, yetkazib beruvchiga da'vo faqat hujjat va sana bo'lganda ishlaydi. Uchinchidan, foydangiz soxta bo'lib chiqadi: sotuv summasidan tannarxni ayirganda sinib ketgan tovar pulini hisobga olmaysiz. To'rtinchidan, takrorlanuvchi yo'qotish qayerda ekanini aytib beradi.
Shikast uch xil bo'ladi:
- butunlay singan (sinish, chil bo'lish, yorilish), sotib bo'lmaydi;
- ko'rinishi buzilgan (qutisi ezilgan, yorlig'i yirtilgan), chegirma bilan sotsa bo'ladi;
- ho'l bo'lgan yoki rangi o'tgan, holatga qarab hal qilinadi.
Singan zahoti nima qilinadi
- Xavfsizlik. Shisha va chinni siniqlarini qo'lda emas, qo'lqop, supurgi va xokandoz bilan yig'ing. Chetidan chil ketgan idishni sotmang: mijoz qo'lini kesishi mumkin.
- Sanang. Nechta dona singan va qutida nechta qolgan.
- Saqlang. Yetkazib beruvchiga da'vo qilsangiz, bo'laklarni va qutini tashlab yubormang, suratga oling.
- Yozing. Jurnalga sana, tovar kodi, miqdor, sabab va kim qayd etgani bilan «chiqim: singan» qatorini kiriting.
Qaror shu yerning o'zida chiqarilsin. «Oy oxirida yozaman» deydiganlar oy oxirida uchta piyolani emas, yetti-sakkiztasini eslashadi. Kichik narsani ham yozing: bitta piyola 14 000 so'm, lekin oyiga o'ntasi sinsa, bu allaqachon 140 000 so'm.
Sabablarni guruhlang
Har yozuvga sabab qo'shing: yetkazib berishda, javonda, sotuv zalida, tashishda yoki qadoqlashda singan. Oy oxirida guruhlar bo'yicha jamlang. Misol: 10 quti, har birida 24 ta, ya'ni 240 ta piyola kelgan. Oy davomida 9 tasi sindi: 4 tasi yetkazib berishda, 3 tasi javonda, 2 tasi sotuv zalida. Sinish ulushi: 9 ÷ 240 = 3,75 foiz. Tannarx 14 000 so'mdan, demak yo'qotish 9 × 14 000 = 126 000 so'm.
Bu raqamlarga qarab nima qilish kerakligi ko'rinadi. Yetkazib berishdagi to'rt dona (56 000 so'm) yetkazib beruvchining javobgarligi bo'lishi mumkin. Javondagi uch dona og'ir qutilar ustma-ust turgani yoki javon tor ekanining belgisi. Mijoz qo'lidagi ikki dona esa tovarni past javonga yoki xavfsizroq joyga ko'chirish zarurligini bildiradi.
Onlayn sotuvchida yana bir sabab bor: tovar yo'lda sinadi. Mo'rt tovarni ikki qavat qog'oz yoki pufakchali plyonkaga o'rang, qutini bo'shliq qoldirmay to'ldiring, ustiga «Mo'rt» deb yozing va qadoqlangan holini suratga oling. Kuryer zarar yetkazsa, bu surat sizning dalilingiz, qadoq ishlamagan bo'lsa, keyingi safar nimani yaxshilashni ko'rsatadi.
Yetkazib beruvchiga da'vo
Qutini qabul qilgan kuni oching, hech bo'lmasa kuzatib chiqing. Singan tovarni suratga oling, hujjatga yoki kuryer varag'iga «zarar bor» deb yozdiring va sanani qo'ying. Da'vo muddati ko'pincha qisqa bo'ladi, shuning uchun uni shartnomada yoki og'zaki kelishuvda aniqlab oling. Qabul kunida topilmagan singanlik haqida keyinroq gapirish qiyin.
Hisobdan chiqarish varag'i
Oy oxirida singan tovarlarni bitta varaqqa jamlang: tovar, miqdor, tannarx, sabab. Varaqni ikki kishi imzolasin: biri hisobdan chiqaradi, ikkinchisi tasdiqlaydi. Bu jazo uchun emas, himoya uchun: shunda singan tovar haqida keyin shubha tug'ilmaydi. O'zingiz uchun me'yor belgilang, masalan, 2 foiz. Undan oshsa, sababni bartaraf etish kerak.
Qutisi ezilgan, lekin ichi butun tovarni tashlamang. Uni «B-sort» deb belgilab, alohida kod bilan 15–20 foiz chegirmada sotsa bo'ladi. Bunday tovarni asosiy tovar bilan aralashtirmang, chunki narxi boshqacha va hisobda ikki xil qator bo'lishi kerak.
Xulosa
Singan tovar sharmandalik emas, oddiy ish xarajati. Uni yozib borsangiz, qoldiq to'g'ri bo'ladi, da'vo hujjatga tayanadi va sinish sabablari ko'rinadi. Qaysi tovar nuqsonli va qaysi biri yaroqli ekanini aniqlashga qo'l yetmasa, Sanab jamoasi tovarni holati bo'yicha sanab, yo'qotishlarni hisobotda alohida ko'rsatadi.