
Yangi tovarga sinov partiyasi: oz olib, to'g'ri o'lchang
Yangi tovarni avval oz miqdorda olib, necha kunda sotilganini yozib boring; qaror taxminga yoki hayajonga emas, raqamga asoslansin.
Bozorda yangi tovarni ko'rdingiz: chiroyli, narxi o'rtacha, sotuvchi esa «hozir juda ketayapti» deydi. Ishonib, odatdagidek 40 dona olib keldingiz. Bir oy o'tdi, 28 tasi hamon javonda yotibdi, pul esa o'sha tovarga bog'lanib qoldi. Yangi mahsulotni birinchi marta olayotganda hech kim uning sotilishini aniq bilmaydi: na siz, na sotuvchi. Shuning uchun yangi tovarni birdaniga ko'p olmay, avval oz miqdorda, ya'ni sinov partiyasi bilan sinab ko'rish oqilona.
Sinov partiyasi nima va qancha bo'lsin
Sinov partiyasi — yangi tovarning kichik miqdori, uning sotilish tezligini ko'rish uchun. Qancha olish kerak? Shunchaki, yo'qotsangiz ham og'rimaydigan miqdor. Odatda bu bir me'yoriy partiyaning to'rtdan bir yoki uchdan bir qismi, yoki 6–12 dona.
Misol: odatda bir xil tovardan 40 dona olasiz, yangisidan esa sinov uchun 10 dona olasiz. Dona narxi biroz qimmatroq tushsa ham, bu sinov uchun yetarli. Muhimi, oldindan o'zingizga savol bering: «Agar uch haftada 6 dona sotilsa, davom etaman» yoki «sotilmasa, to'xtataman». Qoida oldindan yozilsa, uni keyin hayajon yoki rahm bilan buzmaysiz.
Nimani yozib borish kerak
Jadvalda yangi tovar uchun alohida qator oching. Ustunlar oddiy:
- olingan sana, soni va olish narxi;
- sotuv narxi;
- har bir sotuvning sanasi va soni;
- «so'rashdi, lekin olmadi»: mijoz so'radi, narx yoki rangga qarab olmadi;
- qaytarilganlar va sabab.
Oxirgi ikki ustun eng qimmat ma'lumotni beradi. Agar mijozlar ko'p so'rab, kam olsa, tovar yoqadi, lekin narx yuqori. Agar so'ramasa, tovar qiziqtirmayapti.
Sinov tovarini bu paytda alohida javonga yoki alohida qutiga qo'ying va unga «yangi» yorlig'ini yopishtiring. Shunda uni qolgan tovar bilan aralashtirmaysiz va sanash ham oson bo'ladi.
Qatorni shunday yozish mumkin: «Qizil termos, 1-mart, 10 dona, olish narxi 45 000, sotuv narxi 65 000 so'm». Pastiga esa har sotuv sanasini bittadan yozib borasiz. Bu kamida ikki daqiqa oladi, ammo uch haftadan keyin sizda taxmin emas, raqam bo'ladi.
Sotilish tezligini oddiy hisoblang
Asosiy ko'rsatkich: haftasiga necha dona sotiladi. Hisobi oddiy: sotilgan sonni hafta soniga bo'ling.
Aytaylik, 10 dona oldingiz va ikki haftada 6 tasi sotildi. Demak, haftasiga 3 dona. Endi o'zingizdan so'rang: bu tovar necha hafta yotsa, sizga to'g'ri keladi? Agar to'rt haftadan ortiq yotishini istamasangiz, keyingi safar 3 × 4 = 12 dona olasiz. 40 dona olsangiz, ular uch oydan ko'proq yotadi va pul shu muddat bog'lanib turadi.
Tovar kam sotilsa, bu har doim ham yomon tovar degani emas: ehtimol u noto'g'ri joyda turibdi yoki mijozlar uni ko'rmayapti. Shuning uchun bir marta tovarni ko'zga ko'rinadigan joyga ko'chirib, yana bir hafta kuzating. Faqat shundan keyin qaror chiqaring.
Qaror qoidasi
Sinov muddati tugagach (masalan, uch hafta), natijani oldindan yozilgan qoida bilan solishtiring:
- Yarmidan ko'pi sotildi: qayta oling, ammo hozirgi tezlikka mos miqdorda, ko'p emas.
- Taxminan yarmi sotildi: kichik partiyalar bilan davom eting, rang yoki narxni bir marta o'zgartirib sinab ko'ring.
- Deyarli sotilmadi: qolganini chegirma bilan sotib, bu tovar bilan to'xtang.
Natija nima bo'lsa ham, uni daftarga yozib qo'ying: «Fevralda 10 dona, 3 haftada 2 dona». Yarim yildan keyin shu yozuv sizni xuddi shu xatoni qaytarishdan saqlaydi.
Sinov yaxshi o'tgan bo'lsa ham, mavsumni unutmang. Yozda yaxshi ketgan narsa qishda ketmasligi mumkin, shuning uchun yozuvda sinov qaysi oyda o'tkazilganini ko'rsating. Ikkinchi partiyani birinchisidan biroz kattaroq oling, lekin yana o'sha qoidani qo'llang: uch hafta, oldindan yozilgan shart.
Odatiy xatolar
- sinov tovarini boshqa tovarlar bilan aralashtirish, shunda uning sotuvi ko'rinmay qoladi;
- bitta mijozning maqtovini butun bozorning talabi deb o'ylash;
- sotuvchi aytgan «hozir hamma oladi» degan gapga ishonib, ko'p olish;
- sinov muddatini va qoidasini oldindan belgilamaslik;
- natijani yozmay, «eslab qolaman» deb o'ylash.
Xulosa
Yangi tovar bilan birinchi qadamni kichik qiling: oz miqdor, aniq muddat, oddiy jadval va oldindan yozilgan qaror qoidasi. Shunda katta partiyadagi xatoning qimmati sinov partiyasidagi xatoning qimmatidan ancha past bo'ladi. Sinovdan keyin javonda nima qolgani va nima ketgani haqida aniq raqam kerak bo'lsa, Sanab jamoasi sanoq o'tkazib, natijani hisobotda topshirishi mumkin.