Sovg'a to'plami: tarkibidagi tovarlarni qanday hisobga olish

Bayram yaqinlashganda ko'p sotuvchi sovg'a to'plami yig'adi: sovun, krem va sham; choy, shirinlik va chiroyli stakan; bolalar uchun daftar, qalam va o'yinchoq. Telegramdagi sahifada bu «3-to'plam» deb bitta mahsulot bo'lib ko'rinadi, omborda esa to'rt-beshta alohida tovar yotadi. Hisobda uni qanday yuritish kerak? Agar tayyor to'plamni ham, uning ichidagi tovarlarni ham qoldiqda qoldirsangiz, bitta sovun ikki marta «mavjud» bo'lib chiqadi, mijozga esa to'plam bor deb va'da berib, ichiga qo'yadigan narsa topilmay qoladi.

To'plam — alohida pozitsiya

Har bir to'plamga nom va qisqa kod bering, masalan, «To'plam 1 — Bahor». Uni tovarlar ro'yxatida alohida qator qilib qo'shing. Yonida esa uning tarkibini yozing, ya'ni bir to'plamga nima va nechta kirishini. Masalan: 1 ta sovun, 1 ta krem, 1 ta sham, 1 ta qutisi, 1 ta lenta. Bu oddiy «retsept»: unga qarab istalgan odam, yordamchi ham, to'plamni bir xil yig'a oladi.

Retsept bo'lmasa, bir kuni to'plam sham bilan, ikkinchi kuni shamsiz chiqib qoladi, mijoz esa rasmdagini kutadi.

Oldindan yig'ish yoki buyurtma bo'yicha

To'plam yig'ishning ikki yo'li bor, va hisobi ham har xil.

1. Oldindan yig'ilgan to'plamlar. Yig'gan kuningiz tarkibidagi tovarlar qoldiqdan chiqadi, to'plamlar esa o'z qatoriga kiradi. Sotilganda faqat to'plam qatoridan ayriladi. Agar to'plamni ochib, tovarlarni qaytarsangiz, ularni yana tovar qoldig'iga qo'shasiz.
2. Buyurtma bo'yicha yig'iladigan to'plamlar. Buyurtma kelguncha tovarlar o'z qoldig'ida turadi, to'plam qatorida esa nol bo'ladi. Buyurtma kelgach, tovarlar qoldiqdan chiqadi va to'plam darrov sotiladi.

Birinchi yo'l tez jo'natishga qulay, ikkinchisi esa ortiqcha yig'ib qo'ymaslikka yaxshi. Bayram oldidan ikkalasini aralashtirsangiz ham bo'ladi, faqat har to'plam qaysi usulda yuritilishini daftarda belgilab qo'ying.

Nechta to'plam yig'a olasiz

Mijoz «yana 15 ta to'plam kerak» desa, nechta yig'a olishingizni bir daqiqada bilib olishingiz mumkin. Qoida: tarkibdagi har bir tovarning qoldig'ini uning bitta to'plamdagi soniga bo'ling. Eng kichik natija sizning chegarangiz bo'ladi.

Misol: sovun 40 ta, krem 25 ta, sham 18 ta, qutisi 30 ta, ular har biri to'plamga bittadan kiradi. Eng kichik son shamda: 18. Demak, ko'pi bilan 18 ta to'plam yig'a olasiz, qolgan tovar esa ortib qoladi. Shamdan yana 10 ta olsangiz, chegara 25 gacha ko'tariladi, ammo endi kremda to'xtaysiz, chunki uning soni 25 ta.

Qadoq, narx va tarkibni o'zgartirish

Qutisi, lenta, kartochka va qog'oz ham tovar. Ular tugasa, to'plam tayyor bo'lmaydi, shuning uchun ularni ham qoldiqda yuriting.

Narxni hisoblaganda tarkibdagi hamma narsaning olish narxini qo'shing. Aytaylik, sovun 8 000, krem 12 000, sham 6 000, qutisi va lenta 3 000 so'm: jami 29 000 so'm. Sotuv narxini shundan yuqori belgilang, chunki yig'ish vaqtingiz ham bor. Narxlarni siz kuzatib turishingiz kerak: tarkibdagi bitta tovar qimmatlashsa, to'plamning narxi ham o'zgaradi.

Agar bir tovar tugab, o'rniga boshqasini qo'ysangiz, retsept o'zgaradi. Yangi versiyaga yangi nom bering, masalan, «To'plam 1, 2-versiya», va rasmni ham yangilang. Shunda mijoz ko'rgan narsa bilan olgan narsa mos tushadi.

Tayyor to'plamning suratini oling va retsept varag'ini yig'ilgan to'plamlar yoniga qo'ying: yordamchi ham, o'zingiz ham shoshilgan kunda aniq namunaga qarab ishlaysiz. Bayramdan keyin sotilmay qolgan to'plamlarni ochib, tarkibini qoldiqqa qaytarib qo'ying, aks holda ular yig'ilgan holda yotib, ichidagi tovar yo'qolib ketadi.

Odatiy xatolar

• to'plamni ham, uning tarkibini ham qoldiqda qoldirish;
• tarkibni yozib qo'ymaslik, har safar xotiradan yig'ish;
• qadoq va lentani hisobga olmaslik;
• bayramdan keyin sotilmagan to'plamni yig'ilgancha qoldirib, ichidagi tovarlarni yo'qotib qo'yish;
• tarkib o'zgarganda rasm va nomni yangilamaslik.

Xulosa

Sovg'a to'plami bir mahsulotga o'xshaydi, lekin hisobda u bir nechta tovardan iborat. Alohida pozitsiya, tarkib yozuvi, «eng kam tovar» qoidasi va qadoqni hisobga olish buni oson hal qiladi. Bayram oldidan tovar ko'payib, qoldiqni o'zingiz aniqlashga ulgurmasangiz, Sanab jamoasi tovarlar va tayyor to'plamlarni sanab, hisobotda alohida ko'rsatishi mumkin.