Kamomad haqida o'zingizga beradigan 5 savol

Oy oxirida sanab chiqdingiz: daftar bo'yicha o'yinchoq mashinalardan 48 ta bo'lishi kerak, javonda esa 36 ta turibdi. O'n ikki dona yo'q, narxi 35 000 so'mdan bo'lsa, bu 420 000 so'm. Birinchi fikr: «kimdir oldi». Aslida ko'p kamomad o'g'irlik emas: sabab hujjatda, joyda yoki sanoqning o'zida yotadi. Quyidagi besh savolni shu tartibda bering, ular eng arzon tekshiruvdan boshlanib, eng qimmatigacha boradi. Faqat shundan keyin boshqa taxminlarga o'ting.

1-savol: qayta sanadingizmi?

Kamomadning katta qismi ikkinchi sanoqda yo'qoladi. Boshqa yo'nalishda va imkon bo'lsa, boshqa odam bilan sanang. Orqa qatorni, qutilar orqasini, eng yuqori va eng pastki javonni ko'zdan kechiring. Masalan, oldingi qatorda 6 ta mashina turibdi, orqasida katta quti yashirib turgan yana 6 tasi bor. Natijani umumiy son bilan chegaralamay, qatorlar va javonlar bo'yicha yozing: shunda farq qayerdan chiqqani darrov ko'rinadi. Bu tekshiruv besh daqiqa oladi, shuning uchun u doim birinchi turadi.

2-savol: hujjat to'g'rimi?

Daftardagi son haqiqatga to'g'ri kelmasligi mumkin:

• bir xil kirim ikki marta yozilgan;
• quti dona o'rnida (yoki aksincha) kiritilgan;
• sotuv boshqa tovar kodiga tushib qolgan;
• yetkazib beruvchining hujjatida bor son haqiqatda kelgan sondan ko'p.

Bizning misolda aynan shu holat: hujjatda 4 quti (4 × 12 = 48 dona) yozilgan, haqiqatda esa uch quti kelgan, ya'ni 36 dona. O'n ikki dona omborga kirmasdan oldin «yo'qolgan». Shuning uchun tovarni qabul qilishda qutilarni hujjat bilan solishtirmasdan imzo chekmang.

3-savol: boshqa joyda emasmi?

Tovar boshqa javonga, ichki xonaga, vitrinaga, qaytganlar javoniga, «rezerv» qutisiga yoki mijozga tayyorlab qo'yilgan paketga tushib qolgan bo'lishi mumkin. O'xshash variantlarga ham qarang: qora mashinadan 6 ta kam, oqidan 6 ta ortiq bo'lsa, bu yo'qotish emas, tovar aralashib ketgan. Yig'indi to'g'ri chiqadi, farq esa ikki qatorda qarama-qarshi ishorada bo'ladi. Savdo zalida ham qarang: mijoz qo'lida yurib, kassa yonidagi savatda yoki sinab ko'rish stolida qolib ketgan tovar kamomad bo'lib ko'rinadi.

4-savol: sovg'a yoki shikast emasmi?

Yozilmagan chiqim ham kamomad bo'lib ko'rinadi: mijozga sovg'a qilingan, namuna uchun ochilgan, sinib tashlab yuborilgan, uyga olib ketilgan tovar. Oxirgi ikki haftani eslang va yordamchilaringizdan so'rang. Savolni ayblash uchun emas, eslash uchun bering: «Mashinachalardan birortasini sovg'a qildingmi, ochib ko'rsatdingmi?» Ko'pincha odamlar bunday kichik narsani yozib qo'yishni esdan chiqargan bo'ladi. Kamomad uchun jarima tahdidi bo'lsa, ular kichik sovg'alar haqida ham jim turadi, shuning uchun muhokamani sabab izlashga, jazolashga emas, qaratish kerak.

5-savol: ayni shu tovar ilgari ham yo'qolganmi?

Bitta kamomad tasodif bo'lishi mumkin, takrorlanuvchi esa tizim xatosidir. Buning uchun farq daftari kerak: sana, tovar, farq, qaysi savol yordam berdi, sabab. Ikki-uch oydan keyin naqsh ko'rinadi: masalan, tarozida sotiladigan tovar doim 1–2 foiz kam chiqadi, eshik yonidagi javondan tovar tez-tez yo'qoladi, bir yetkazib beruvchi har safar kam keltiradi. Naqsh topilsa, bitta kamomadni emas, tizimni tuzatasiz: tarozini tekshirasiz, javonni kassadan uzoqroqqa ko'chirasiz, yetkazib beruvchiga har safar ochib sanagan sonni ko'rsatasiz.

Qancha vaqt sarflash kerak

Kamomadni izlash ham vaqt va pul talab qiladi. Qoida oddiy: izlashga ketgan vaqt kamomad qiymatidan qimmatga tushmasin. 420 000 so'mlik farq ustida bir-ikki soat o'tirish o'zini oqlaydi, 15 000 so'mlik farq uchun esa «Kamomad: sababi aniqlanmadi» deb yozib qo'yish kifoya. Faqat bu yozuvni farq daftarida qoldiring: agar xuddi shu tovar yana kamaysa, beshinchi savol o'z javobini beradi.

Xulosa

Besh savol: qayta sanash, hujjatni tekshirish, tovarni boshqa joydan izlash, yozilmagan chiqimni eslash va takrorlanishni qidirish. Ko'pchilik kamomad shulardan birida hal bo'ladi, qolganlarini esa farq daftari ochib beradi. Agar farqlar ko'p bo'lsa va ularni tartibga solishga qo'l yetmasa, Sanab jamoasi tovarni ikki marta tekshirib sanaydi va farqlarni tushunarli hisobotda ko'rsatadi.